Piękno przyrody

Parki leśne w żupanii dubrownicko-neretwiańskiej oferują cień pachnących sosen, widoki na morze i ścieżki prowadzące przez spokojne tereny zielone – idealne do spacerów, odpoczynku i kontaktu z naturą. Łączą wartość rekreacyjną z dobrze zachowaną śródziemnomorską roślinnością. Znajdują się w pobliżu miejscowości lub na niezamieszkanych wysepkach, a każdy z nich ma swój wyjątkowy charakter.

Velika i Mala Petka
Położony w pobliżu Dubrownika park leśny obejmuje wzgórze Petka porośnięte sosną alepską, dębem ostrolistnym i zaroślami śródziemnomorskimi. Przez teren prowadzą liczne szlaki piesze i punkty widokowe.

Las sosen alepskich w Gornje Čelo (wyspa Koločep)
Gęsty las z widokiem na morze, idealny na spokojne spacery i odpoczynek na łonie natury.

Zarośla śródziemnomorskie w Donje Čelo (wyspa Koločep)
Typowa roślinność makii śródziemnomorskiej z niskimi drzewami, gęstymi krzewami i bogatą populacją ptaków.

Wysepka Ošjak (koło Vela Luki, wyspa Korčula)
Mała, niezamieszkana wyspa w archipelagu Korčuli, porośnięta lasem, znana ze ścieżki spacerowej biegnącej wokół całej wyspy.

Park miejski Hober (Korčula)
Zagospodarowany park nadmorski, zielona oaza w mieście, idealna do codziennych spacerów i odpoczynku w cieniu.

Park Narodowy Mljet to najstarszy morski park narodowy na obszarze całego Morza Śródziemnego. Został ogłoszony parkiem narodowym w 1960 roku, a jego część morska została objęta ochroną w 1997 roku. Park obejmuje północno-zachodnią część wyspy Mljet i zajmuje 5 375 hektarów lądu i morza. Jest to obszar o wyjątkowych walorach krajobrazowych, dużej różnorodności biologicznej oraz bogatym dziedzictwie kulturowym i historycznym.

Najbardziej charakterystycznym elementem parku jest system słonych jezior – Veliko jezero (Wielkie Jezioro) i Malo jezero (Małe Jezioro) – będących unikalnym zjawiskiem geologicznym i oceanograficznym w krasowym krajobrazie. Wielkie Jezioro ma powierzchnię 145 hektarów i głębokość do 46 metrów, a Małe Jezioro zajmuje 24 hektary i sięga do 29 metrów głębokości. Połączone są z otwartym morzem wąskim kanałem Soline, przez co choć technicznie są zatokami, w odbiorze przypominają klasyczne jeziora. Na środku Wielkiego Jeziora znajduje się wyspa św. Marii z benedyktyńskim klasztorem z XII wieku, uznawana za symbol parku i jedno z najważniejszych miejsc kultury duchowej na wyspie.

Park porośnięty jest bujną i dobrze zachowaną roślinnością śródziemnomorską. Ponad 90% powierzchni lądowej pokrywają lasy, głównie sosna alepska, dąb ostrolistny, chruścina jagodna, drzewa karobowe, dzikie oliwki i inne gatunki rodzime. W niektórych miejscach zachowały się fragmenty pierwotnych lasów dębu ostrolistnego, szczególnie w rejonie Velika dolina, gdzie widoczne są ślady dawnych śródziemnomorskich lasów pierwotnych. Na stromych południowych zboczach wyspy rosną endemiczne gatunki roślin dalmatyńskich, w tym chroniony chaber dubrownicki (Centaurea ragusina).

Poza lasami park obejmuje także inne cenne siedliska przyrodnicze – nadmorskie wydmy, skaliste klify, zarośla śródziemnomorskie i jamy krasowe. Występują tu także rzadkie jeziora słonawo-słodkowodne zwane „blatinami”, w których okresowo mieszają się wody morskie i słodkie, tworząc unikalne środowisko ekologiczne.

Przez park prowadzi gęsta sieć ścieżek pieszych i rowerowych, umożliwiających spokojne poznawanie przyrody. Z licznych punktów widokowych, takich jak Montokuc, rozciągają się widoki na jeziora, otwarte morze i okoliczne wyspy. Na południowym wybrzeżu wyspy znajduje się znana Jaskinia Odyseusza – zapadlisko krasowe połączone z morzem naturalnym tunelem, które według legendy związane jest z postacią Odyseusza i nimfy Kalipso.

Już w czasach starożytnych Mljet znany był jako „zielona wyspa”, a zachowany do dziś związek między przyrodą i kulturą czyni go jednym z najpiękniejszych i najbardziej autentycznych miejsc na Adriatyku.

Więcej informacji na stronie: www.np-mljet.hr

Pomniki przyrody w żupanii dubrownicko-neretwiańskiej to wyjątkowe stanowiska geologiczne i botaniczne objęte ochroną ze względu na swoją wartość naukową, estetyczną i kulturową. Wśród nich znajdują się jaskinie skrywające podziemne skarby i ślady archeologiczne, a także drzewa, które od stuleci świadczą o więzi między człowiekiem a przyrodą.

Jaskinia Močiljska
Położona nad wsią Pobrežje, w pobliżu Dubrownika, jaskinia Močiljska jest chroniona jako pomnik przyrody o charakterze geomorfologicznym od 1963 roku. To sucha, pozioma jaskinia bogata w nacieki skalne, z ustabilizowanymi warunkami mikroklimatycznymi. Choć nie jest dostępna dla turystów, ma duże znaczenie dla badań speleologicznych i biospeleologicznych.

Jaskinia Gromačka
Znajdująca się na zapleczu miejscowości Gromača, jaskinia ta została objęta ochroną w 1986 roku ze względu na swoje wyraźne cechy geomorfologiczne. Jej przestronne komory, kręte korytarze i formacje naciekowe czynią ją istotnym miejscem do badań procesów krasowych i fauny jaskiniowej.

Vela spila
Wznosząca się nad miejscowością Vela Luka na wyspie Korčula, Vela spila to nie tylko fenomen geologiczny, ale także jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych w Chorwacji. Od 1966 roku chroniona jako pomnik przyrody o charakterze geomorfologicznym, zawiera ślady ciągłej obecności człowieka od czasów paleolitu. Znaleziska z jaskini można oglądać w Centrum Kultury Vela Luka.

Jaskinia Šipun
W pobliżu Cavtatu, na obszarze Konavle, znajduje się jaskinia Šipun – system krasowy o wyjątkowej wewnętrznej morfologii, z podziemnym jeziorem i rzadkimi gatunkami roślin. Od 1963 roku objęta ochroną jako pomnik przyrody, znana jest również z odkryć ceramicznych i unikalnego ekosystemu jaskiniowego.

Jaskinia Rača
Położona na południowym wybrzeżu wyspy Lastovo, jaskinia Rača objęta jest ochroną od 1965 roku. Oprócz wartości geomorfologicznych, jest to stanowisko archeologiczne z śladami obecności Ilirów i Rzymian. Znajduje się w granicach Parku Przyrody Archipelag Lastovo i podlega zarządowi tej jednostki.

Dąb ostrolistny w Klokolinie
Na terenie Klokolina, w pobliżu miejscowości Žrnovo na wyspie Korčula, rośnie jeden z najbardziej okazałych okazów dębu ostrolistnego (Quercus ilex L.) w Chorwacji. Drzewo to chronione jest od 1952 roku jako pomnik przyrody ze względu na swoje imponujące rozmiary, wiek oraz znaczenie symboliczne dla lokalnej społeczności.

Park Przyrody Archipelag Lastovo został utworzony w 2006 roku jako najmłodszy park przyrody w Chorwacji. Obejmuje obszar 195 kilometrów kwadratowych, z czego 143 km² stanowi powierzchnia morska, a 52 km² – lądowa. W skład parku wchodzi 46 wysp, wysepek i skał, w tym Lastovo i Sušac.

Dzięki oddaleniu od większych ośrodków miejskich, archipelag zachował wyjątkowo wysoki stopień naturalności. Morze wokół Lastova jest jednym z najczystszych na Adriatyku, bogatym w ryby, koralowce, delfiny i inne organizmy morskie. Pod powierzchnią kryją się jaskinie, strome klify i miejsca z pozostałościami zatopionych statków.

Część lądowa porośnięta jest lasami sosny alepskiej, dębem ostrolistnym i typową roślinnością śródziemnomorską. Na wyspie Lastovo i okolicznych wysepkach występuje wiele chronionych i rzadkich gatunków roślin i zwierząt, w tym nietoperze i ptaki drapieżne.

Z powodu braku zanieczyszczenia światłem, archipelag Lastovo jest jednym z najlepszych miejsc w Europie do obserwacji gwiazd. Liczne szlaki, spokojne zatoki i naturalne otoczenie czynią go idealnym miejscem do pieszych wędrówek, nurkowania, obserwacji ptaków i wypoczynku na łonie przyrody.

Na południowym wybrzeżu wyspy Mljet, w pobliżu wioski Babino Polje, znajduje się Jaskinia Odyseusza – jedno z najbardziej fascynujących miejsc geologicznych na wyspie. Powstała w wyniku zawalenia się sklepienia podziemnej jaskini krasowej. Z otwartym morzem łączy ją wąski i niski tunel morski o długości około 20 metrów. Wejście od strony morza możliwe jest tylko przy spokojnej pogodzie, ze względu na niskie sklepienie tunelu i silne fale uderzające o skały.

Przy sprzyjających warunkach pogodowych do jaskini można dostać się wpław lub małą łódką. Wnętrze jaskini rozświetlają promienie słońca przenikające przez wodę, tworząc zachwycające odcienie błękitu i zieleni, szczególnie w porze południowej.

Nazwa Jaskinia Odyseusza pochodzi od legendy, według której grecki bohater Odyseusz po rozbiciu statku schronił się właśnie na tej wyspie. Starożytni Grecy utożsamiali Mljet z mityczną wyspą Ogygia. Zgodnie z Odyseją Homera, Odyseusz spędził tam siedem lat, tęskniąc za domem i ukochaną Penelopą, podczas gdy nimfa Kalipso, córka Posejdona, zakochana w nim, zatrzymała go u swego boku.

Do jaskini prowadzi oznaczony szlak pieszy z miejscowości Babino Polje, a ze szczytu klifu rozciąga się spektakularny widok na otwarte morze i jaskinię poniżej.

The significant landscapes of Dubrovnik-Neretva County encompass natural areas of outstanding scenic value where geomorphological features, rich vegetation, water elements and traditional land use harmoniously coexist. These areas are protected to preserve their beauty, biodiversity and the cultural heritage woven into their surroundings.

Saplunara
Located on the eastern tip of Mljet Island, Saplunara is one of the few remaining coastal sand habitats in Croatia. This significant landscape includes two sandy coves, Velika (Big) and Mala (Small) Saplunara, framed by dense pine forest and pristine Mediterranean vegetation. The site holds exceptional value due to its geomorphological features, biodiversity and habitats of rare and endemic species. It was protected in 1965 for its landscape harmony and coastal ecosystem rarity.

Prapratno Bay
Situated on the western coast of the Pelješac Peninsula, Prapratno Bay is a shallow cove with a sandy bottom, surrounded by olive groves, dry-stone walls and pine trees. Its natural shelter from wind, traditional agricultural use and harmony with the environment led to its protection in 1975.

Vučina Bay
Near the town of Trpanj, on the northwestern part of Pelješac, Vučina Bay enchants with a pristine natural setting where rocky shores, clear sea and forested hills blend seamlessly. Its coastal belt has preserved the authentic character of the Adriatic shoreline and was designated a significant landscape in 1975.

Rijeka Dubrovačka (Dubrovnik River)
This karst river, which emerges as the powerful Ombla spring beneath the Golubov Kamen hill, has long served as the backdrop for summer residences of Dubrovnik’s nobility. The interplay between the river, green slopes, historic villas and lush vegetation makes this valley one of the region’s most iconic landscapes. It was protected in 1964.

Badija Island
Across from the town of Korčula, Badija Island is known for its dense pine forest, clear coves and a Franciscan monastery that blends harmoniously into the natural surroundings. It was protected in 1969 and is now a popular site for recreation and excursions.

Konavoski Dvori
Along the upper course of the Ljuta River, at the foot of the Konavle cliffs, lies Konavoski Dvori, a place where the dynamics of a karst river meet traditional architecture and cultivated land. Wooden barriers, water mills and cool shade along the river give this place a unique atmosphere. It was protected in 1975.

Predolac, Šibenica
In the hinterland of Metković, along the Neretva River, stretches the area of Predolac, Šibenica. This karst ridge, covered with maquis, holm oak and black pine forest, offers views over the Neretva Delta and the town. It was designated a significant landscape in 1968 due to its biodiversity and natural value.

Specjalne rezerwaty przyrody w żupanii dubrownicko-neretwiańskiej obejmują obszary o wyjątkowej wartości naukowej i ekologicznej, chronione w celu zachowania rzadkich lub zagrożonych gatunków, siedlisk oraz naturalnych procesów. Obecnie na terenie żupanii znajduje się pięć takich rezerwatów: trzy z nich to rezerwaty leśnej roślinności, a dwa to obszary podmokłe o znaczeniu ornitologicznym i hydrologicznym.

Lokrum

Wyspa Lokrum, położona naprzeciwko starego miasta Dubrownika, została uznana za specjalny rezerwat leśnej roślinności już w 1948 roku. Pokrywają ją lasy dębu ostrolistnego i sosny alepskiej z bogatym podszyciem. Znajduje się tu również ogród botaniczny z egzotycznymi gatunkami roślin, co zwiększa wartość przyrodniczą i edukacyjną wyspy.

Pod Gredom

Rezerwat Pod Gredom znajduje się na półwyspie Pelješac, powyżej miejscowości Kuna. Obszar ten charakteryzuje się dobrze zachowanym lasem z dębem omszonym i jesionem, stanowiącym rzadki przykład subśródziemnomorskiej roślinności. Ze względu na swoje znaczenie botaniczne i ekologiczne objęty jest szczególną ochroną.

Zatoka Rača

Las w zatoce Rača na wyspie Lastovo to kolejny rezerwat leśnej roślinności, będący częścią Parku Przyrody Archipelag Lastovo. Jest to nadmorski teren leśny z typową śródziemnomorską roślinnością i naturalnym przejściem między środowiskiem lądowym a morskim.

Prud

Specjalny rezerwat ornitologiczny Prud położony jest nad dolnym biegiem rzeki Neretwy, w pobliżu Metkovića. Jest to ważne miejsce lęgowe ptaków wodnych oraz przystanek dla wielu gatunków migrujących. Występują tu trzciny, starorzecza i podmokłe łąki, tworzące bogaty i różnorodny krajobraz bagienny.

Modre oko i jezioro Desne

Obszar ten położony jest na obrzeżach delty Neretwy, w pobliżu miejscowości Desne. Obejmuje jezioro oraz system kanałów otoczonych trzcinowiskami i stanowi ważne siedlisko dla ptaków wędrownych oraz innych gatunków związanych z terenami podmokłymi. Ze względu na swoją wartość hydrologiczną i ornitologiczną został objęty statusem specjalnego rezerwatu przyrody.